حذف سه صفر از پول ملی و نزدیک شدن ارزش ریال و دلار تقریباً قطعی شده اما در خصوص ارزش اقتصادی این رویداد تردیدهای جدی وجود دارد.

به گفته جناب آقای دکتر محمود احمدی نژاد قرار است در کنار اجرای طرح هدفمند کردن یارانه ها حذف سه صفر از پول ملی کشور نیز اجرا شود.

در گذشته پول ملی هر کشوری بر اساس حجم طلا یا پشتوانه ارزش آن کشور تعیین میشد اما پس از جنگ جهانی دوم امريكا بعنوان فاتح جنگ و بزرگترین قدرت سیاسی و نظامی جهان اقدام به چاپ دلار کرد که این مطلب روند کلی را تغییر داد و شرایط به گونه ای شد که پشتوانه دلار امریکا بزرگترین قدرت در جهان گردید.

 با توجه به دلار که ارز واسطه در غالب مبادلات جهانی بود همچنین حجم واردات و صادرات کشورها با این ارز واسطه و همچنین تراز مبادلات خارجی و اعمال نفوذ دولتها و ... ارزش ارز هر کشوری با دلار تعیین شد که البته پس از ابداع و توسعه یورو این روند در حال دگرگونی است.

امروزه حجم طلا یا پول نقد در بانکهای مرکزی جهان و همچنین ایران میتواند تأثیر بسزایی در شرایط اقتصادی آن کشور داشته باشد اما به خودی خود نمی تواند ارزش یک ارز را در برابر دلار یا دیگر ارزهای جهانی تعیین نماید. بعنوان مثال میتوان از چین نام برد که با توجه به بالا بودن ذخایر خود توانسته بود نرخ یوآن را در برابر دلار امریکا با ارزش 1 به 10 ثابت نگهدارد که البته این ارزش هم اکنون نزدیک به 1 به 8 است و این به منزله افزایش ارزش یوآن چین می باشد.

یکی از اختلافات جدی بین امریکا و چین پایین تر بودن ارزش یوآن در برابر دلار امریکا به نسبت شرایط واقعی است که به کاهش هزینه تولید در چین می انجامد. این دقیقاً همان تجربه ایست که ونزوئلا با قبول شک به اقتصاد خود پذیرفته است. ونزوئلا و آقای چاوز این اقدام یعنی کاهش ارزش پول ملی خود را یکی از آغازین اقدامات اقتصادی خود برای بهبود فضای کسب و کار و تولید و صادرات انجام داده و ترکیه حذف 6 صفر را یکی از آخرین اقدامات خود.


این مطلب یا کاهش چند صفر از پول ملی یک کشور نه یک ابتکار بلکه تکرار تجربه اقتصادی برخی از کشورهایی است که ارزش پول ملی آنها در جهان،  در سطوح بسیار پایینی قرار داشته است. بعنوان مثال ترکیه اقدام به کاهش 6 صفر از پول ملی کشور خود کرد.

این در شرایطی بود که ترکیه با خصوصی سازی وسیع اقتصاد داخلی  بخش خصوصی خود را شدیداً توانمند نمود ، اختیارات و بالاخص مدیریت بخشهای اقتصادی را به مردم واگذار کرد ، سیاستهای پولی – مالی منطقی و مستمری را در پیش گرفت ، سرمایه گذاریهای گسترده ای را در صنایع و امکانات زیربنایی از جمله راهها و بنادر به اجرا درآورد ، شرایط و امکانات برای سرمایه گذاری خارجی را شدیداً تسهیل نمود و البته کمکهای غرب را در جهت بهبود اوضاع این کشور را نبایستی نادیده گرفت.


مواهب این اقدام بیشتر حالت روانی و تبلیغی دارد تا واقعی و بنیادین زیرا نه ارزش ریال تضعیف و به عبارت بهتر واقعی شده و نه روند برای تولید و رونق فضای کسب و کار و رشد جایگاه ایران در اقتصاد جهانی فراهم گردیده است. در آن زمان دولت میتوان ادعا کند که هر تومان ایران ( البته در صورت وجود ) برابر با یک دلار امریکا می باشد و یا هر ریال ایران نزدیک به 1 یوآن چین. حسابدارها صفرهای کمتری را در محاسبات لحاظ میکنند. حجم نقدینگی البته به تعداد نه به ارزش کاهش می یابد. جایگاه ریال ایران در مقایسه با ارزش پولهای ملی سایر کشورها تقویت میگردد.

به جرأت میتوان گفت کاهش سه صفر به خودی خود هیچ تأثیر مثبتی بر اقتصاد نداشته بلکه به افزایش قیمتهای برخی کالاهای ارزان منتهی خواهد گردید. به احتمال بسیار قوی ضرب سکه هایی با ارزش 5/0 ریال غیر ممکن بوده و در گذشته نیز کمترین سکه 1 ریال و معروف به 1 قران بود. در این شرایط بلیط اتوبوس 200 ریال تبدیل به 2/0 ریال جدید خواهد شد و با توجه به عدم ضرب سکه 2/0 ریال بلیط اتوبوس نیز بایستی 1 ریال یعنی 1000 ریال فعلی ، کلوچه و کیک ، نان و ... همگی بالای 1000 ریال فعلی قیمت خواهد داشت.

نکته دیگر هزینه تغییر تمامی اسکناسهای فعلی می باشد که به خودی خود هزینه بسیار بالایی را به دولت تحمیل خواهد کرد. این رویداد هیچ کمکی به شرایط واقعی اقتصاد نکرده بلکه فضا را برای کاهش مجدد ارزش ریال هموارتر می نماید که این مطلب دقیقاً در تضاد با هدف دولت در حذف سه صفر از ریال ایران می باشد. در صورت کاهش ارزش ریال به هر شکل موجود شرایط برای گران تر شدن جنس خارجی همچنین بهبود شرایط کسب و کار در داخل فراهم خواهد شد. معمول اینستکه کشوری که در سال 15% تورم دارد و بدون احتساب خلق پول جدید ، بایستی در سال 15% کاهش ارزش پول ملی را داشته باشد نه 1000% افزایش آن را !

babaloo@kbsteel.org